The Lady (movie review, Nov 2012)


“Từ những ngày Burma còn là một vương quốc chìm trong rừng sâu, hoa lan đã nở trắng xóa, và hổ sống giữa con người”.

Bộ phim nói về Aung San Suu Kyi, người phụ nữ đi đầu trong phong trào dân chủ tại đất nước Myanma. Năm 1988, San Suu Kyi quyết định đánh đổi cuộc sống yên bình của một người nội trợ để ẩn mình đấu tranh hơn 20 năm tại Rangoon. Bỏ lại sau lưng hạnh phúc gia đình tại London để cống hiến cho niềm tin, sứ mệnh của mình được người dân Myanma tin tưởng giao cho. Bỡ ngỡ có, run rẩy trong những bài phát biểu đầu tiên tại quảng trường cũng có, những có lẽ, số phận đã an bài cho người nội trợ này một sức mạnh phi thường để trở về và thuộc về nơi bà đã ra đi, để sống chết tại nơi đó.
Hoa lan trước súng, biểu tượng của tinh thần “make love, not war” được tái hiện một cách lãnh mạn và bi hùng bằng một con số không tròn trĩnh, một tờ giấy trắng với cách mạng, tại chính trong lòng Châu Á. Nhiều bộ phim khác nhiều lần đánh đố khán giả về sức mạnh của những con số 0, những bà nội trợ làm chính trị có thể là một trò cười. Nhưng đôi lần, người ta có thể chứng minh điều ngược lại, Số 0 sinh ra để được cộng vào thêm nữa, trong hành trình từ một người nội trợ trở thành một thủ lĩnh cách mạng, bộ phim trả lời phép tính mày với một kết quả tròn trĩnh của niềm tin, nghị lực và ở đâu đó là sự hy sinh vượt ngoài những ý chí con người, và năng lượng huyền bí của nữ anh hùng trước mũi súng độc tài, được nuôi sống bằng vàng và buôn bán chất gây nghiện lậu. Với bông lan thép San Suu Kyi, đây còn là một sự thật phải trả với cái giá của nước mắt.
Không đả động nhiều đến chính trị, bộ phim lồng ghép giữa những chuyển mình đau đớn của một dân tộc một mạch tình cảm sâu lắng của San Suu Kyi và người chồng, nhà văn người Anh Michael Aris. Aris, bằng chính những nỗ lực nhỏ bé bền bỉ, là người vận động hội đồng trao giải Nobel Hòa Bình cho vợ, để gián tiếp bảo vệ San Suu Kyi, lúc này đang đấu tranh trong bom đạn tại Rangoon. Đáng nói là, tình yêu vô tình khiến những tâm hồn này không cô độc. Giữa lúc sinh ly, người ta vẫn có thể viết cho nhau lá thư khẩn nài: “Hãy chăm sóc em như chính anh chăm sóc em”. Để chính người còn lại chẳng phải lo âu, buồn rầu, thế thôi cũng đủ để gặp lại nhau, dù là trong bom đạn. Tôi chỉ tiếc là, chính người viết lá thư đó lại chẳng thể lo cho bản thân mình và chẳng thể gặp người mình yêu thương vô bờ. Với áp lực phải ở lại Myanma để dẫn đầu phong trào dân chủ, San Suu Kyi không thể đoàn tụ cùng chồng, qua đời vào năm 2007 tại London do chứng ung thư.

Mong manh dễ vỡ mà cũng vừa mạnh mẽ đến lạ, Dương Tử Quỳnh vào vai Aung San Suu Kyi trong phim The Lady vào năm 2009, ở thời điểm đã khá chín trong nghề nghiệp và ở một góc độ nào đó, diện mạo của cô thể hiện trọn vẹn cái gầy guộc của nữ tổng thống đất nước chùa vàng. Tuy nhiên, đến năm 2012, vào những ngày Burma được thương mại hóa, tác phẩm điện ảnh này mới đến gần với mọi người hơn.